Plan pracy doktorskiej

mgr Dominik Mirosław Piotrowski

Projekt pracy badawczej pt. 

Open Source’owe Systemy Zarządzania Treścią jako platforma realizacji elektronicznych usług bibliotecznych

I. Zawartość pracy badawczej

Wstęp

Zasadniczym celem pracy będzie charakterystyka funkcjonalności wybranych Systemów Zarządzania Treścią CMS w kontekście możliwości ich wykorzystania w realizacji elektronicznych usług bibliotecznych. Praca będzie osadzona w dziedzinie informacji naukowej i wpisze się w nurt badań nad zjawiskami informacyjnymi we współczesnym społeczeństwie, a dotyczyć będzie analizy potrzeb informacyjnych użytkowników, a także dostosowania do nich formy świadczenia usług bibliotecznych.

1. Usługi elektroniczne

We współczesnej bibliotece najpopularniejszą platformą realizacji dostępu do elektronicznych usług bibliotecznych jest system WWW. Dzięki niemu bibliotekarze posiadają możliwość publikowania bieżących informacji w serwisach internetowych biblioteki, tworzenia katalogów tematycznych, umieszczania multimedialnych tutoriali i przeprowadzania badań weryfikujących działalność biblioteki w środowisku. Czytelnicy natomiast zyskują m.in. możliwość przeszukania katalogów OPAC i zadawania pytań bibliotekarzowi w czasie rzeczywistym korzystając z różnych form komunikacji bezpośredniej, tj. czata, komunikatora i wysłania zapytań poprzez formularz e-mail.

2. Systemy Zarządzania Treścią – historia i rozwój

Istotą Systemów Zarządzania Treścią (ang. Content Management Systems, dalej: CMS) jest pokonanie trudności w zakresie strukturalizacji wiedzy oraz pozyskiwania i dystrybucji informacji. W swej strukturze wyróżniają one profile przeznaczone dla dostawców informacji, brokerów (odpowiedzialnych za zdefiniowanie strategii zarządzania wiedzą) oraz użytkowników końcowych. Przykładem tego typu systemu jest system SAP Knowledge Management. Podstawowym zadaniem CMS jest oddzielenie treści (zawartości informacyjnej serwisu) od wyglądu (sposobu jej prezentacji). Po wprowadzeniu nowych informacji przez uprawnionego redaktora czy administratora, system automatycznie przenosi je do bazy danych. W momencie wyświetlenia witryny na ekranie przeglądarki system pobiera te informacje i wypełnia nimi odpowiednie miejsca na stronach WWW. Z kolei wykorzystanie systemu szablonów sprawia, że zmiana koncepcji graficznej całego serwisu sprowadza się do przygotowania i zmiany szablonu, a następnie wczytania odpowiednich plików na serwer i ich aktywowania. Powoduje to, że każda strona WWW oparta na CMS generowana jest dynamicznie, w oparciu o szablony i zawartość baz danych. Pierwsze CMS pojawiły się dopiero pod koniec lat 90-tych XX wieku. Powstały razem z dynamicznymi stronami WWW. Początkowo CMS ułatwiały pracę jedynie webmasterom, którzy nie musieli już manualnie tworzyć setek plików wymagających edycji za pomocą zewnętrznych edytorów kodu. Kiedy systemy CMS zaczęły pojawiać się masowo na rynku, z uwagi na swą wygodę od razu zdobyły popularność wśród szerokiego grona internautów, a trzeba zaznaczyć że łączyły w sobie użyteczność i prostotę obsługi.

3. Typologia CMS

Kluczowym atutem wykorzystania CMS jest ich przynależność do nurtu Open Source. To sprawia, że systemy te mogą być stosowane w bibliotekach bez konieczności ponoszenia opłat, jak ma to miejsce w przypadku oprogramowania komercyjnego. W szeroko pojętej działalności informacyjno-bibliotecznej mogą być wykorzystywane następujące systemy:

  • CMS portalowe;
  • E-CMS – systemy e-learningowe;
  • CMS do zarządzania materiałami konferencyjnymi;
  • CMS do zarządzania dokumentami;
  • CMS publikacyjne;
  • CMS blogowe;
  • Systemy do tworzenia biuletynów informacji publicznej BIP;
  • Systemy WIKI;
  • Systemy do zarządzania klientami CRM;
  • Systemy do zarządzania galeriami;
  • Systemy do tworzenia ankiet i formularzy.

4. Funkcjonalności CMS

Systemy CMS posiadają bardzo różnorodne funkcjonalności, dzięki którym, w prosty sposób można zwiększyć użyteczność każdego bibliotecznego serwisu. Do najczęściej spotykanych w tym zakresie należą:

  • Aktualności;
  • Opinie (komentarze);
  • FAQ – najczęściej zadawane pytania (wraz z odpowiedziami);
  • Ankiety lub sondy;
  • Wyszukiwarka;
  • System mailingowy (tzw. newsletter);
  • Obsługa standardu RSS;
  • Forum dyskusyjne;
  • Chat;
  • Księga gości;
  • Kalendarz;
  • Repozytoria plików i linków.

Podsumowanie

Systemy CMS wpisują się w koncepcję Web 2.0, który charakteryzuje się aktywnym zaangażowaniem potencjalnych użytkowników Sieci w proces tworzenia i wymiany informacji. Jedną z możliwości pozwalających na to aktywne uczestnictwo w tworzeniu zasobów cyfrowych są z pewnością narzędzia typu Open Source, opierające się na tzw. otwartych licencjach GNU. Systemy Zarządzania Treścią tworzone w nurcie Web 2.0 pozwalają nie tylko na tworzenie się wielu społeczności internetowych, budowanie sieci kontaktów, czy ocenianie danych i polecanie linków do stron, ale także na sprawniejszy przepływ informacji, co sprawia, że mogą być one szczególnie przydatne dla bibliotek, zwłaszcza bibliotek akademickich.

II. Stan i metodologia badań

Stan badań

Badania dotyczące wdrażania CMS w bibliotekach istnieją, choć wydają się niewystarczające. Polska nauka doczekała się zaledwie kilku publikacji na ten temat, a literatura fachowa, która opisuje to zjawisko dostępna jest przede wszystkim w języku angielskim. Mimo iż potrzeba wdrażania CMS jest w Polsce propagowana przynajmniej od kilku lat, nadal brakuje danych o niej traktujących. Od strony praktycznej we wdrażaniu tego typu oprogramowania prym wiodą biblioteki amerykańskie, które doceniły już systemy CMS. Systemy te, spełniają tam rolę platform, na bazie których buduje się całe serwisy bibliotek.

W Polsce również można spotkać się z podobnymi wdrożeniami, choć jest ich jeszcze niewiele. Sztandarowym przykładem jest tutaj Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego oparta o CMS Joomla! lub Biblioteka Medyczna w Bydgoszczy, zbudowana za pomocą CMS TYPO3. Niewątpliwie istnieje duża potrzeba zweryfikowania stanu badań oraz przybliżenia polskiemu środowisku naukowemu usystematyzowanego już w pewien sposób zbioru danych na temat różnych systemów CMS w kontekście ich wykorzystania w elektronicznym świadczeniu usług bibliotecznych.

Cele badań

Celem badań będzie rozpoznanie funkcjonalności oraz analiza przydatności różnych typów CMS w kontekście realizowania elektronicznych usług bibliotecznych. Celem pracy będzie również usystematyzowanie wiedzy na temat funkcjonalności oferowanych przez systemy CMS. Spektrum ich zastosowań jest bardzo szerokie, począwszy od handlu elektronicznego, a na edukacji skończywszy. Ponieważ są one tworzone zgodnie ze standardami inżynierii oprogramowani i umożliwiają interakcję człowiek-komputer (ang. human-computer interaction), mogą one być z powodzeniem wykorzystywane także w bibliotekarstwie, m.in. do świadczenia usług informacyjnych. W tym kontekście uzasadnione byłoby zbadanie stanu wdrożenia e-usług za pomocą tych systemów w różnych typach bibliotek oraz ocena poziomu ich realizacji. Do przeprowadzenia tego celu konieczne byłoby jednak rozpoznanie metod tworzenia użytecznych serwisów WWW dla bibliotek z zastosowaniem CMS oraz podstaw architektury informacji. W oparciu o przyjętą metodologię bardzo interesujące byłoby także zbadanie wybranych systemów CMS w kontekście ich optymalizacji pod wyszukiwarki internetowe (ang. Search engine optimization, SEO).

Realizacja badań

Praca badawcza zostanie oparta na analizie dostępnych rozwiązań, ocenie przydatności systemów CMS oraz określeniu metod wyboru odpowiednich projektów CMS. Metody te pozwolą na wyłonienie spośród dużej liczby systemów CMS tych najbardziej wartościowych dla bibliotek. We wstępnej fazie badań nacisk zostanie położony głównie na analizę literatury przedmiotu, zaś w dalszej kolejności badaniom będą poddawane wybrane systemy CMS. Projekt będzie zmierzał w kierunku opisania i uporządkowania metodologii związanej z problematyką oceny systemów CMS w aspekcie wdrażania ich w bibliotekach, a jednocześnie da możliwość oceny wybranej grupy zasobów internetowych. Program zostanie zakończony stworzeniem odpowiedniej typologii najbardziej przydatnych i efektywnych systemów CMS oraz modelu, którym będzie można posługiwać się przy ich wyborze. Dodatkowym wynikiem pracy będzie przeanalizowanie i opisanie pod kątem poziomu funkcjonalności pewnej grupy serwisów internetowych bibliotek, stworzonych za pomocą CMS.

III. Podstawowa literatura

Publikacje drukowane

  1. Bobowski M., Joomla! i PostNuke: porównanie pod względem SEO, PHP Solutions, 2008, nr 2, s. 44 – 50.
  2. Całyniuk J., eZ Publish: integracja różnych systemów autoryzacji użytkownika, PHP Solutions, 2008, nr 4, s. 36 – 39.
  3. Całyniuk J., eZ Publish Framework, PHP Solutions, SDJ Extra, nr 24, s. 52 – 54
  4. Całyniuk J., Wsparcie SEO w systemach zgodnych ze standardami W3C na przykładzie eZ Publish, PHP Solutions, 2007, nr 2, s. 20 – 24.
  5. Danowski, B., Makaryk, M., Pozycjonowanie i optymalizacja stron WWW : jak to się robi, Gliwice : Wydawnictwo „Helion”, 2007.
  6. Frankowski, P., CMS : jak szybko i łatwo stworzyć stronę WWW i zarządzać nią, Gliwice : Wydawnictwo Helion, cop. 2007.
  7. Frankowski, P., Joomla! Ćwiczenia, Gliwice : Helion, cop. 2007.
  8. Frankowski, P., Szumański, M., Joomla! : podręcznik administratora systemu : jak zwiększyć dostępność serwisu?, jak przenieść bazę danych MySQL?, jak przyspieszyć proces wczytywania strony?, Gliwice : Helion,  cop. 2008.
  9. Duke J., Zostań inżynierem SEO, Magazyn Internet, 2007, nr 2, s. 41 – 44.
  10. Gacki M., PostNuke: system zarządzania treścią, PHP Solutions, 2008, nr 4, s. 62 – 73.
  11. 11.  Graf, H., [tł. Kita P.,], Joomla! : system zarządzania treścią , Gliwice : Helion, cop. 2007.
  12. 12.  Graf, H., Frankowski, P., Joomla! System zarządzania treścią. CMS. Jak szybko i łatwo stworzyć stronę WWW i zarządzać nią, Gliwice : Helion, cop. 2008.
  13. Hodge K., Budujemy serwis modułowy, Magazyn Internet, 2007, nr 9, s. 57– 59.
  14. Hodge K., Rozbudowujemy nasz CMS, Magazyn Internet, 2007, nr 10, s. 61– 63.
  15. 15.  Howil, W., CMS. Praktyczne projekty, Gliwice : Helion, cop. 2007.
  16. 16.  Howil, W.,  Joomla! 1.5 : dołącz do społeczności Joomla!, aby tworzyć funkcjonalne i atrakcyjne strony internetowe, Gliwice : Helion,  cop. 2008.
  17. 17.  Quigley, E., Gargenta, M., PHP i MySQL. Księga przykładów, Gliwice : Wydawnictwo „Helion”, 2007.
  18. Serwatka Ł., Wielojęzyczna konfiguracja stron z użyciem eZ Publish, PHP Solutions, 2007, nr 1, s. 52 – 58.
  19. SDJ Extra : Software Developer’ s Journal Extra!, nr 22, 2008.
  20. SDJ Extra : Software Developer’ s Journal Extra!, nr 23, 2008.
  21. SDJ Extra : Software Developer’ s Journal Extra!, nr 26, 2008.
  22. SDJ Extra : Software Developer’ s Journal Extra!, nr 28, 2008.
  23. 23.  Shreves R., Mambo. Tworzenie, edycja i zarządzanie stroną, Gliwice : Helion, cop. 2008.
  24. Sosna Ł., Drupal CMS,  PHP Solutions, SDJ Extra, nr 24, s. 56 – 62.
  25. 25.  Sosna, Ł., Jak stworzyć własny CMS, Wydawnictwo Nakom, 2007.
  26. Sosna Ł., Joomla! darmowy system CMC, PHP Solutions, SDJ EXTRA, nr 24, s. 48 – 51.
  27. 27.  Sosna, Ł., Joomla, darmowy system CMS, Wydawnictwo Nakom, 2007.
  28. Sosna Ł., Systemy CMS, PHP Solutions, SDJ Extra, nr 24, s. 44 – 47.
  29. Staniszczak M., Systemy CMS: niezbędnik współczesnego webmastera, Magazyn Internet, 2007, nr 3, s. 42 – 46.
  30. Strzelecki A., Jak zbudować popularność witryny, Magazyn Internet, 2007, nr 6, s. 62 – 64.
  31. 31.  Suma, Ł., Mambo. Ćwiczenia, Gliwice : Helion, cop. 2007.
  32. Szkodzin, B., Funkcjonalność serwisu WWW a wybór systemu CMS, Informatyka Ekonomiczna. – Nr 9 (2006), s. 399-406.
  33. Trynkiewicz K., MySQL: baza danych od podstaw, PHP Solutions, 2008, nr 5, s. 12 – 20.
  34. 34.  Wenz, C., Hauser T., Mambo : tworzenie wydajnych serwisów internetowych, [tł. Smogur, Z.], Gliwice : Helion, cop. 2006.
  35. Wowra W., Użyteczna witryna, Magazyn Internet, 2007, nr 12, s. 55 – 57.
  36. Wywiad z konstruktorem TYPO3 Robertem Lemke, SDJ EXTRA, nr 28, s. 9.

Dokumenty elektroniczne

  1. Blogi i RSS dla bibliotekarzy i bibliotek [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.ebib.info/2007/88/a.php?derfert.
  2. Cechy TYPO3 [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web:  http://typo3.pl/cechy-typo3/.
  3. CMS (Content Management System) System Zarządzania Treścią, InfoNet [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostępny w Word Wide Web:
    http://e-infonet.eu/technologie/cms—system-zarzadzania-trescia.html. 
  4. CMS Matrix [online] [dostęp 25 października 2008], Dostępny w Word Wide Web:
    http://www.cmsmatrix.org/.
  5. Dąbrowski G., Zrób sobie portal, CHIP [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostęp w Word Wide Web: http://www.chip.pl/arts/archiwum/n/articlear_46621.html#.
  6. Dokumentacja TYPO3 [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://dev.typo3.pl/dokumentacja/. 
  7. Joomla! [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostęp w Word Wide Web: http://www.joomla.org/.
  8. Licencja Joomla! [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.joomla.pl/index.php/content/view/1/6%20/. 
  9. Licencja TYPO3 [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://typo3.pl/licencja/. 
  10. Moodle [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostęp w Word Wide Web: http://moodle.org/.
  11. O Moodle [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://docs.moodle.org/pl/O_Moodle. 
  12. Opensource CMS [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostęp w Word Wide Web: http://www.opensourcecms.com/.
  13. Polskie Centrum Joomla! [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.joomla.pl/content/view/11/25/. 
  14. Registered Moodle Sites [on-line], [dostęp 6 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://moodle.org/sites/. 
  15. SmodBIP [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostęp w Word Wide Web: http://www.smodbip.pl/.
  16. Typo3 [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostęp w Word Wide Web: http://typo3.org/.
  17. WordPress [online] [dostęp 18 marca 2008], Dostęp w Word Wide Web: http://wordpress.org/.
Sign in
classic
Forgot password?
×
Sign up

(*) Required fields

I agree with OptimaSales Terms & Privacy Policy

Unable to load the Are You a Human PlayThru™. Please contact the site owner to report the problem.

×